اخلاق نیایش
جایگاه اخلاق نیایش
بحث عرفانی و الهیاتی دعا موضوع بحث این مقاله نیست. اینکه چه دعایی پذیرفته است و چه دعایی پذیرفته نیست هم در حوزه این بحث نمی گنجد. هدف از این نوشته ایجاد ایده در جهت درگیر کردن اخلاق با نیایش است. اخلاقی که مانند رویه مجموعه مقالات این وبلاگ بر اساس قاعده زرین اخلاقی، سازواری در باورها و عملکرد، عزت نفس و بهادادن به کرامت انسانی افراد است.
نیایش مومنانه
نیایش دستگاه مومنان است در تمنای خالق و رهیافتی به دریای بیکران رحمتش. مومن هر لحظه به طریقی از نیایش منتفع است، لحظه ای در سوز و گداز و سجود، لحظه ای در راز و نیاز و قنوت و لحظه ای متحیر از عظمتش به رکوع. مومن در لحظه نیایش چیزی غیر از خود است، خودی که در کشاکش روزمره آلوده و تلاشش از هر حیث بیهوده است. مومن در پیشگاه معبود خود را می پالاید و به حیلت توبه از هرچه کرده و گفته بر می گردد و با این "حال" رو به معبود می آورد، پس مومن را شایسته است در چنین "احسن الحالی"، به بهترین شکل عمل کند و چه چیز والاتر و ارجمندتر از عمل اخلاقی.
نیایش اخلاقی
نیایش مقولهای فردی است اما با خواسته فرد و ایده های او برای تداوم زندگی اجتماعی اش پیوستگی دارد لذا میتواند موضوع اخلاق قرار گیرد. اخلاق می تواند چالش هایی ایجاد کند، 1- آیا مومن در باورهای خود سازوار است؟ 2- آیا مومن از مستجاب شدن چنین دعایی در حق دیگران استقبال می کند؟ اصلاً به طور کلی مناجات، دعا و نیایش باعث گسترش همدلی می گردد یا اینکه سبب دورافتادن انسانها از یکدیگر و تفّرد بیشتر می گردد؟
1- سازوای در باورها
هر انسانی بایستی در باورهای خود و همچنین در نسبت باور و عملکرد خود سازوار باشد. دعا، نیایش و درخواست از خداوند با این پیشفرض انجام می گیرد که معبود مورد خطاب خدای قادرمتعال و همچنین ناظر همیشگی بندگان و نسبت به آنان رئوف و مهربان است. هرگونه باور و عملکردی از سوی مومنین که با چنین باورهایی در تضاد باشد نشانه ناسازواری در باورها است.
2- قاعده طلایی و نیایش
مومنی که امیدوار به استجابت دعای خود است بایستی این را در نظر داشته باشد خدایی که نزد او نیایش میکند، خدای دیگر بندگان نیز هست. دعایی که با منافع سایر بندگان در تضاد باشد یا بر اساس خودخواهی و بدخواهی دیگران باشد غیراخلاقی است.
به هر صورت این نوشتار در پی توصیه و تجویز نحوه عبادت و نیایش نبوده و همچنین جنبه عرفانی آن را نکاویده است بلکه در هر صورت به دنبال سنجش و پالایش این کردار نیکوی مومنان در ترازوی اخلاق بوده است.